Türkiye'de akademik yayın yapan herkesin er ya da geç karşılaştığı bir kavram: TR Dizin. Özellikle teşvik, doçentlik ve atama süreçlerinde "TR Dizin kapsamında" ifadesi sıkça geçer. Peki tam olarak nedir ve seni nasıl ilgilendirir?
TR Dizin nedir?
TR Dizin, TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yürütülen ulusal bir veri tabanı ve dizindir. Türkiye'de yayımlanan hakemli dergileri içerik kalitesi, yayın etiği ve süreç şeffaflığı açısından belirli kriterlere göre değerlendirir. Bir dergi bu kriterleri sağladığında TR Dizin kapsamına alınır ve makaleleri dizinde taranır.
Kısacası TR Dizin, ulusal düzeyde bir nitelik filtresidir: kapsamda olmak, derginin tanımlı bir denetimden geçtiğini gösterir.
Akademisyen için neden önemli?
Türkiye'deki birçok akademik değerlendirme sürecinde — teşvik başvuruları, doçentlik kriterleri, atama ve yükseltmeler — TR Dizin kapsamındaki yayınlar geçerli sayılır. Bu nedenle ulusal bir dergide yayın yaparken, derginin TR Dizin'de olup olmadığı çoğu zaman doğrudan kariyer etkisi taşır.
Dergiler kapsama nasıl girer?
Burada en sık karıştırılan nokta şu: TR Dizin'e yazarlar değil, dergiler başvurur. Bir dergi, yayın kurulu aracılığıyla ULAKBİM'e başvurur ve şu tür kriterler üzerinden değerlendirilir:
- İçerik ve bilimsel nitelik: Makalelerin özgünlüğü ve alan katkısı.
- Yayın etiği: Etik kurul onayı, intihal denetimi, çıkar çatışması beyanı gibi süreçler.
- Hakemlik süreci: Şeffaf ve işleyen bir peer review sistemi.
- Düzenlilik ve biçim: Zamanında yayın, künye, DOI gibi teknik standartlar.
Dergi kriterleri sağladığında kapsama alınır; sağlamazsa düzeltme istenir veya kapsam dışı kalır.
Senin işin: doğru dergiye göndermek
Yazar olarak yapman gereken, makaleni hâlihazırda TR Dizin kapsamında olan uygun bir dergiye göndermektir. Bu da seni yeniden doğru dergiyi seçme sürecine götürür: kapsam uyumu, güvenilirlik ve süre. TR Dizin'de olmak güçlü bir güvenilirlik sinyalidir ama tek ölçüt değildir; bazı dergiler aynı zamanda Scopus gibi uluslararası dizinlerde de yer alır.
TR Dizin'de mi diye nasıl kontrol edersin?
- TR Dizin'in resmi dergi listesine git.
- Derginin tam adını ara.
- Derginin kendi sitesindeki iddiaya değil, doğrudan TR Dizin listesine güven.
Bir dergi "TR Dizin'de" diyorsa ama listede yoksa, bu bir yağmacı dergi işareti olabilir. Dizin iddialarını her zaman kaynağından doğrula.
TR Dizin mi, uluslararası indeks mi?
İkisi birbirini dışlamaz. Ulusal görünürlük ve teşvik için TR Dizin önemliyken, uluslararası etki için SCI/SSCI ve Scopus dizinleri öne çıkar. Hedefin ne olduğuna göre — ulusal değerlendirme mi, uluslararası görünürlük mü — dergi seçimini buna göre yap. İdeal olan, her iki dünyada da değer taşıyan bir dergi bulmaktır.