"Dergi SCI mi, Scopus mu, yoksa sadece ESCI mi?" Türkiye'deki akademisyenler için bu sorunun cevabı doçentlikten teşvik puanına kadar her şeyi etkiler — ama indeks kısaltmaları sık sık birbirine karıştırılır. Bir ölçek fikri için: Peerfect'in 13.524 dergilik corpus'undaki tahmini dağılımda Scopus 6.224, SCI 2.667, SSCI 1.216, ESCI 803 ve TR Dizin (olası) 1.081 dergi görünür (Akademik Yayıncılık Manzarası 2026). Bu yazıda SCIE, SSCI, AHCI, ESCI ve Scopus'un ne olduğunu, hangisinin hangi metriği kullandığını ve pratikte hangisinin ne kadar "değerli" sayıldığını net bir şekilde ayırıyoruz.
SCI, SCIE, SSCI, AHCI: Web of Science indeksleri nedir?
Bu dört kısaltmanın hepsi tek bir çatının altındadır: Clarivate'in işlettiği Web of Science (WoS) Core Collection. Aralarındaki fark, esas olarak disiplindir:
- SCIE (Science Citation Index Expanded) — doğa ve fen bilimleri. Eski, dar "SCI" sürümünün bugünkü genişletilmiş hâli; "SCI" denince genellikle bu kastedilir.
- SSCI (Social Sciences Citation Index) — sosyal bilimler.
- AHCI (Arts & Humanities Citation Index) — sanat ve beşeri bilimler.
Bu üç indeks, WoS'un "ana" atıf indeksleri kabul edilir ve geleneksel olarak en prestijli kategoriyi oluşturur. Bir dergi bunlardan birindeyse, Journal Citation Reports (JCR) üzerinden bir Impact Factor ve disiplinindeki quartile'ı (Q1–Q4) alır.
ESCI nedir, neden "bekleme odası" denir?
ESCI (Emerging Sources Citation Index) de Web of Science Core Collection'ın parçasıdır, ama farklı bir rolü vardır: WoS'un kalite kontrolünü geçmiş, ancak henüz SCIE/SSCI/AHCI'nin tam kriterlerini karşılamayan yeni veya yükselen dergileri kapsar. Bu yüzden çoğu zaman bir "bekleme odası" olarak tanımlanır — dergi performansını kanıtladıkça ana indekslerden birine terfi edebilir.
Önemli bir güncelleme: 2023'te Clarivate, ESCI ve AHCI dahil tüm WoS Core Collection dergilerine Journal Impact Factor vermeye başladı. Yani artık "ESCI dergisinin Impact Factor'ü olmaz" demek yanlış. Buna rağmen birçok kurum kriterinde ESCI, ana üç indeksten daha düşük bir kategoride değerlendirilmeye devam ediyor.
Scopus, Web of Science'tan farkı nedir?
Scopus, Web of Science ile aynı kurumun ürünü değildir: onu Elsevier işletir ve tamamen ayrı bir veritabanıdır. Temel farklar:
- Kapsam: Scopus genel olarak daha geniştir; daha fazla dergi ve bölgesel yayını içerir. Web of Science Core Collection ise daha seçici kabul edilir.
- Metrik: Scopus, Impact Factor değil CiteScore (ve SJR) kullanır. Quartile'larını da bu metrikler üzerinden hesaplar.
- Bir dergi her ikisinde de olabilir. SCIE ve Scopus birbirini dışlamaz; birçok dergi hem WoS hem Scopus'ta dizinlidir.
Impact Factor mu CiteScore mu — hangi metrik hangisinde?
İki metrik benzer fikri ölçer (bir derginin makalelerinin ortalama kaç atıf aldığı) ama farklı veritabanlarına ve hesaplama pencerelerine dayanır. Karıştırmamak için:
| İndeks | Yürüten kurum | Kapsam | Ana metrik |
|---|---|---|---|
| SCIE | Clarivate (Web of Science) | Doğa & fen bilimleri | Journal Impact Factor (JCR) |
| SSCI | Clarivate (Web of Science) | Sosyal bilimler | Journal Impact Factor (JCR) |
| AHCI | Clarivate (Web of Science) | Sanat & beşeri bilimler | Journal Impact Factor (2023'ten beri) |
| ESCI | Clarivate (Web of Science) | Tüm alanlar — yeni/yükselen | Journal Impact Factor (2023'ten beri) |
| Scopus | Elsevier | Çok geniş, tüm alanlar | CiteScore & SJR |
Bir derginin "yüksek Impact Factor'ü var" demesi onu otomatik olarak WoS'ta yapmaz; metriğin hangi kaynaktan geldiğini her zaman doğrula.
Doçentlik ve teşvikte hangi indeks daha değerli?
Türkiye'de pratik sıralama kabaca şöyledir: SCIE / SSCI / AHCI dergileri en yüksek puanı; ESCI ve Scopus orta düzeyi; TR Dizin ise ulusal kategoriyi temsil eder. Ancak kesin puanlar her yıl ve her temel alana göre değişir — bu yüzden tek bağlayıcı kaynak, başvurduğun dönemin güncel ÜAK doçentlik kriter tablosudur. Akademik Teşvik ve atama-yükseltme yönergeleri de kurumdan kuruma farklılık gösterebilir.
Buradaki ders: bir dergiyi sadece "uluslararası indeksli" diye değil, senin kriterinde tam olarak hangi kategoriye girdiğine göre seç. Yanlış kategorideki bir dergi, makalen kabul edilse bile beklediğin puanı getirmeyebilir.
Derginin hangi indekste olduğunu nasıl doğrularsın?
İddiayı dergiden değil, kaynaktan doğrula:
- Web of Science için: Clarivate Master Journal List (mjl.clarivate.com) — dergi hangi koleksiyonda (SCIE/SSCI/AHCI/ESCI) görüyorsun.
- Scopus için: Elsevier'in resmi Scopus kaynak listesi.
- Dergi kendi sitesinde "SCI indeksli" yazıp bu listelerde görünmüyorsa iddia güvenilir değildir — bu, yağmacı dergilerin en sık kullandığı taktiklerden biridir.
Doğru indeksi ve quartile'ı dergi bazında tek tek kontrol etmek zaman alır. Peerfect'in ücretsiz dergi öneri motoru, makalenin kapsamına uygun dergileri indeks ve quartile bilgileriyle birlikte önüne koyar; böylece hem doğru kategoriyi hem doğru kapıyı tek bakışta görürsün. Hangi indeksin senin için "değerli" olduğunu kurumunun kriteri belirler — gerisi doğru dergiyi baştan seçmekle ilgilidir.