Akademik Yazım

Submit öncesi kontrol listesi: 25 maddede makale hazırlığı

Kısaca

Bir makaleyi göndermeden önce beş alanı kontrol et: (1) dergi uygunluğu ve kapsam, (2) biçim ve yazar yönergesi, (3) dil ve yapı, (4) içerik ve metodoloji, (5) etik ve gönderim dosyaları. Aşağıdaki 25 maddelik liste, en sık desk-reject sebeplerini sen daha 'gönder'e basmadan kapatmak için tasarlandı. Hepsini işaretleyemiyorsan, henüz göndermeye hazır değilsin.

En sık red sebepleri içerikle değil hazırlıkla ilgilidir — ve hazırlık, bir kontrol listesiyle sistematik biçimde tamamlanabilir. Aşağıdaki 25 madde, makaleni göndermeden önce en sık desk-reject sebeplerini tek tek kapatmak için beş aşamaya bölündü. Kuralı basit: hepsini işaretleyemiyorsan, henüz göndermeye hazır değilsin.

📋 Bu listeyi yanında tutmak ister misin? Ücretsiz PDF olarak indir →

Aşama 1 — Dergi uygunluğu ve kapsam

En sık desk-reject sebebi kapsam uyumsuzluğudur; o yüzden buradan başla.

  1. Makalenin konusu ve disiplini, derginin aim & scope metniyle birebir örtüşüyor mu?
  2. Dergi, makalenin türünü (özgün araştırma, derleme, vaka) kabul ediyor mu?
  3. Derginin indeks ve quartile durumu, başvuracağın kriterler için yeterli mi?
  4. Dergi güvenilir mi (yağmacı değil) — DOAJ/Scopus/WoS doğrulaması yapıldı mı?
  5. Son sayılarda senin konuna yakın makaleler yayımlanmış mı?

Aşama 2 — Biçim ve yazar yönergesi

İkinci en sık desk-reject kapısı: yönergeye uymamak.

  1. Author guidelines baştan sona okundu ve uygulandı mı?
  2. Kelime/sayfa sınırı, özet ve bölüm uzunlukları kurala uygun mu?
  3. Referans stili (APA/Vancouver/dergi şablonu) tutarlı mı?
  4. Şekil ve tablolar çözünürlük, numaralandırma ve atıf açısından uygun mu?
  5. Dergi anonim (blind) review istiyorsa yazar bilgileri metinden çıkarıldı mı?

Aşama 3 — Dil ve yapı

  1. Metin akıcı, açık ve dilbilgisi hatasından arınmış mı (gerekirse dil düzenlemesi)?
  2. Başlık içeriği doğru, spesifik ve aranabilir biçimde yansıtıyor mu?
  3. Özet (abstract), amaç–yöntem–bulgu–sonucu tek başına anlatıyor mu?
  4. Anahtar kelimeler alanın arama terimlerine uygun mu?
  5. Başlık, özet, bulgular ve sonuç aynı hikâyeyi mi anlatıyor (tutarlılık)?

Aşama 4 — İçerik ve metodoloji

  1. Araştırma sorusu/hipotezi net ve giriş bununla sonuçlanıyor mu?
  2. Yöntem tekrarlanabilir biçimde, yeterli ayrıntıyla yazıldı mı?
  3. İstatistiksel testler uygun; varsayımlar ve etki büyüklükleri raporlandı mı?
  4. Literatür güncel ve çekirdek kaynakları kapsıyor; hedef dergiye atıf var mı?
  5. Sonuçlar verinin desteklediği ölçüde sunuldu mu (aşırı iddia yok); sınırlılıklar yazıldı mı?

Aşama 5 — Etik ve gönderim dosyaları

  1. Benzerlik (intihal) raporu alındı ve kabul edilebilir düzeyde mi? (intihal oranı rehberi)
  2. Gerekli etik kurul onayı / bilgilendirilmiş onam beyanları eklendi mi?
  3. Yazar katkıları, çıkar çatışması ve finansman beyanları tam mı?
  4. Cover letter dergiye özel ve makalenin katkısını net anlatıyor mu?
  5. Tüm dosyalar (ana metin, şekiller, ek dosyalar, highlights) eksiksiz ve doğru formatta mı?

Özet kural: 1–10 arası maddeler çoğu desk-reject'i, 16–20 arası maddeler çoğu hakem reddini önler. Liste tamamlanmadan gönderme.

Kontrol listesini hızlandır

Bu 25 maddenin büyük kısmı — dergi uygunluğu, biçim, dil ve etik kontrolleri — gönderim öncesi otomatikleştirilebilir. Peerfect'in ücretsiz ön-hakem motoru makaleni editör ve hakem gözüyle tarar, kapsamına en uygun dergileri fit skoruyla önerir ve riskli maddeleri tek tek önüne koyar; böylece listeyi elle didiklemek yerine, sadece kalan kararları sen verirsin. En sık red sebeplerini ve doğru dergi seçimini bu listeyle birlikte kullan — submission-ready bir dosya, şansa değil hazırlığa dayanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Submit öncesi kontrol listesi neden işe yarar?

Çünkü en sık red sebepleri içerikle değil hazırlıkla ilgilidir: kapsam uyumsuzluğu, yönergeye uymama, dil ve biçim hataları. Bunlar makale daha hakeme gitmeden editör masasında elenmene yol açar. Sistemli bir kontrol listesi, bu önlenebilir hataları gönderimden önce yakalar.

Listenin tamamını işaretleyemiyorsam ne yapmalıyım?

Göndermeyi ertele. Eksik bir madde, özellikle dergi uygunluğu, dil veya etik başlıklarındaysa, red riskini ciddi biçimde artırır. Eksiği kapatmak, reddedilip aylar sonra yeniden başlamaktan her zaman daha hızlıdır.

Bu liste her disiplin için geçerli mi?

Maddelerin çoğu (kapsam, yönerge, dil, etik, dosyalar) tüm disiplinlerde ortaktır. Metodoloji ve raporlama standartları ise alanına göre değişir; kendi alanının raporlama kılavuzunu (ör. tıpta CONSORT/PRISMA) bu listeye ek olarak kullan.

Kontrol listesini otomatikleştirebilir miyim?

Büyük ölçüde evet. Dergi uygunluğu, biçim, dil ve etik kontrollerinin çoğu, makaleyi gönderim öncesi editör ve hakem gözüyle tarayan bir ön-hakem aracıyla otomatik olarak işaretlenebilir. Yine de son kararı sen verirsin.

İlgili yazılar

Hakem Süreci

Makale red sebepleri: en sık 10 neden ve nasıl önlenir

Makaleler neden reddedilir? Desk reject ve hakem aşamasındaki en sık 10 red sebebi ve her birini gönderim öncesinde nasıl önleyeceğin — pratik bir önleme rehberi.

Dergi Seçimi

Makaleme uygun dergi nasıl seçilir?

Makalene uygun, güvenilir dergiyi seçmenin adım adım yolu: kapsam uyumu, hedef kitle, indeks ve quartile, açık erişim maliyeti ve red riskini önceden görme.

Akademik Yazım

İntihal oranı kaç olmalı? Turnitin & iThenticate rehberi

Makale ve tezde kabul edilebilir intihal (benzerlik) oranı kaç olmalı? Benzerlik skorunu doğru okuma, tek kaynak limiti ve TR Dizin için pratik bir gönderim öncesi rehber.