Reviewer Evaluation — Sample Report
Editor + reviewer panel for the target journal, plus verification of 50 references.
Değerlendirme Raporu
“Power Asymmetries in AI-Assisted Academic Writing and Publishing: A Critical Conceptual Framework”
Hedef dergi: AI and Ethics (Springer Nature)
0. Yöntem ve Şeffaflık Notu
Bu rapor üç bileşenden oluşur: (A) 4 editör personasıyla yapılan yazım kılavuzu uyum incelemesi, (B) 4 farklı disiplinden profesör personasıyla yapılan akademik hakem değerlendirmesi, (C) 50 kaynağın doğrulanması (halüsinasyon/künye hatası kontrolü).
Dürüst çerçeve: bu personalar tek bir modelin uyguladığı yapılandırılmış uzman bakış açılarıdır — 8 ayrı otonom ajan değil. Ancak altlarındaki iş gerçektir ve doğrulanabilir kaynaklara dayanır:
AI and Ethics resmî yazım kılavuzu fiilen okundu (Springer SNAPP çift-kör sistemi, referans stili, abstract kuralları, YZ politikası dahil).
Derginin fiilen yayımladığı analog makaleler incelendi.
Kaynakçadaki künyeler tek tek web'de denetlendi (yayıncı sayfaları, PubMed, DOI kayıtları).
Bölüm A — Editöryal Panel (Yazım Kılavuzu Uyumu)
Editör 1 — Baş Editör perspektifi (kapsam · özgün katkı · karar)
Persona temeli: AI and Ethics'in yayımladığı kavramsal/derleme analogları (ör. “AI governance: a systematic literature review”; yayıncılıkta YZ kullanımının doğrulanmasına dair paydaş-perspektifi makalesi). Dergi, ampirik olmayan kavramsal ve SLR türü çalışmaları kabul ediyor.
Kapsam uyumu: Yüksek. Makale YZ etiği, önyargı/ayrımcılık, yönetişim ve politika eksenlerini işliyor; bunlar derginin merkezî temaları. Masa-reddi kapsam gerekçesiyle düşük.
Özgün katkı: Orta — netleştirilmeli. Altı eksenli çerçeve iyi bir örgütleyici fikir; ancak 2025'teki çok yakın çalışmalar karşısında “yeni olan tam olarak ne?” sorusu güçlü biçimde sorulacaktır. Sentez mi yoksa yeni analitik araç mı — giriş ve sonuçta keskinleştirilmeli.
Karar eğilimi: Doğrudan kabul değil; Major Revision bandında. Masa-reddi riski: düşük-orta.
Editör 2 — Sorumlu (Associate) Editör perspektifi (yapı · argüman · yöntem)
Persona temeli: Kavramsal makalelerde yöntem şeffaflığı ve argüman zinciri arayan handling editor.
Yapı: IMRaD zorunlu değil; mevcut akış temiz ve savunulabilir.
Yöntem bölümü güçlendirilmeli. PRISMA olmadığı belirtilmiş (iyi); ama “neden bu altı eksen?” — kodlamadan eksenlere geçişin gerekçesi daha açık anlatılmalı.
Argüman dengesi: “Eşitleyici mi / yoğunlaştırıcı mı” gerilimi iyi kurulmuş; ancak yer yer tek yönlü. Eşitleyici tarafın ampirik kanıtları daha dengeli sunulmalı.
Editör 3 — Araştırma Bütünlüğü / Etik Editörü perspektifi
Persona temeli: COPE üyesi dergi; çift-kör hakemlik; YZ-yazarlık politikası.
Çift-kör uyum — ZORUNLU. Yazar adı/kurum/ORCID ayrı başlık sayfasına taşınmalı; metin anonimleştirilmeli; kimliği ele veren öz-atıf olmamalı.
YZ kullanım beyanı — ince ayar. Salt “AI destekli redaksiyon” beyan gerektirmez; ama literatür haritalama/içerik üretimi Yöntem bölümünde belgelenmeli. Mevcut beyan dürüst ve yerinde; konumlandırma ve kesinlik eklenmeli. Reflektif tutarlılık artısı: makale orantılı beyan savunuyor ve kendi kullanımını şeffafça açıklıyor.
İntihal taraması: Dergi yazılımla tarıyor; metin özgün, sorun beklenmiyor.
Declarations: Funding / Competing interests / Data availability mevcut. Yazar katkı beyanı başlık sayfasına eklenmeli.
Editör 4 — Yönetici (Managing/Production) Editör perspektifi (format uyumu)
| Gereklilik (AI and Ethics) | Mevcut taslak | Durum |
|---|---|---|
| Referans stili: numaralı, köşeli parantez [1], Springer Basic (kısaltılmış dergi adı, cilt, sayfa, (yıl)) | APA 7 (yazar-tarih) | ✗ Dönüştürülmeli |
| DOI'ler tam link | Çoğu var | ⚠ Tamamla |
| Abstract 150–250 kelime, düz metin | Yapılandırılmış ~230 kelime | ⚠ Düz abstract'a uyarla |
| 4–6 anahtar kelime | 6 | ✓ |
| En fazla 3 başlık düzeyi | 2 düzey | ✓ |
| Word (.docx) kaynak dosya | .docx | ✓ |
| Declarations, referanslardan önce | Var | ✓ |
| Başlık sayfası ayrı (çift-kör) | Metin içi | ✗ Ayır |
Not: Referans stili en sık gözden kaçan ama net bir uyum kalemi. APA → Springer numaralı stile dönüştürülmezse “incomplete/format” iadesi gelebilir.
Bölüm B — Hakem Paneli (4 Farklı Disiplinden Profesör)
Her hakem, kendi alanında bu tür makaleleri değerlendiren bir profesörün ölçütleriyle yazılmıştır.
Hakem 1 — Prof. Dr., Bilgi Bilimi / Bilimsel İletişim & Bibliyometri
Özet: Çerçeve, alanın bildiği olguları (yayıncı oligopolü, APC eşitsizliği, üstel büyüme) doğru örüyor. Kaynak seçimi sağlam (Larivière, Butler, Bornmann & Mutz, Suber, Tennant).
Güçlü yön: Oligopol → AI altyapısı yoğunlaşması bağlantısı (4.1) özgün; “çift ödeme duvarı” kavramı akılda kalıcı.
Zayıf yönler / eksik literatür
Pooley (2024), “Large language publishing…” (KULA) — tam da 4.1'in argümanı; atıfsız kalması göze çarpar.
Veritabanı tekeline dair güncel çalışma (Scholarly publishing's hidden diversity, 2025) eklenebilir.
“Yoğunlaşma” iddiasını en az bir nicel göstergeyle (APC hacmi, pazar payı) somutlaştırın.
Karar önerisi: Minor–Major Revision.
Hakem 2 — Prof. Dr., Uygulamalı Dilbilim / EAP & Dilsel Adalet
Özet: Dilsel asimetri bölümü (4.2) temel literatürü (Amano, Ramírez-Castañeda, Flowerdew, Hyland↔Politzer-Ahles, Lillis & Curry, Canagarajah) doğru kullanıyor.
En kritik uyarı — güncel literatür boşluğu: Makale, tezine neredeyse birebir denk düşen 2025 kümeyi kaçırıyor:
Riazi (ed.) 2025, JERPP 6:2 — özellikle Ugwuanyi vd. (2025), World Englishes: “sesi düzleştirme / azınlık çeşitlerini marjinalleştirme” ve “eşitlik-temelli politikalar, eleştirel YZ okuryazarlığı, kapsayıcı ortak tasarım” sonuçları sizin 5. bölümünüzle kelime düzeyinde örtüşüyor.
Wright (2025), “AI-Enabled Scholarship Divide” ve Belcher (2024) (atıf var) aynı sayıda.
Çözüm: Bu kümeyi 4.2 ve 5'e entegre edip katkınızı onların üzerine konumlandırın (sizin katkınız: dağınık gözlemleri altı eksenli tek çerçevede birleştirmek).
Karar önerisi: Major Revision (literatür güncellemesi şart).
Hakem 3 — Prof. Dr., Teknoloji Felsefesi / YZ Etiği
Özet: Kuramsal omurga (Foucault, Fricker, sömürgesellik) yetkin; epistemik adaletsizliğin ölçek düzeyinde yeniden üretimi (2.2, 4.4) güçlü.
Zayıf yönler
Fricker'ın tanıklık/yorumsal ayrımı tanıtılıyor ama 4.4–4.5'te operasyonel olarak yeterince kullanılmıyor; hangi mekanizma hangi adaletsizlik türüne yol açıyor — haritalanmalı.
Resnik & Hosseini (2025) ve Hosseini vd. (2023) atıfta var; derginin kendi yayımladığı YZ-etiği çerçeveleriyle diyalog beklenir.
Normatif öneriler (5. bölüm) sağlam ama uygulanabilirlik/karşı-argüman zayıf; bir paragraf karşı-görüş eklenmeli.
Karar önerisi: Major Revision.
Hakem 4 — Prof. Dr., Bilim-Teknoloji Çalışmaları (STS) / Kalkınma & Sömürgesizleştirme
Özet: Merkez-çevre çerçevesi (Connell, Mignolo, de Sousa Santos, Mohamed vd.) doğru kullanılmış; Global Güney vurgusu derginin değer verdiği eksen.
Zayıf yönler / eksik literatür
Emek asimetrisi (4.6) kavramsal kalıyor: veri etiketleme/“hayalet işçilik”in Global Güney'e dış kaynaklanması (Gray & Suri; data colonialism — Couldry & Mejias) eklenirse güçlenir.
Çerçeve betimleyici; STS hakemi failliği (kim, hangi mekanizmayla direniyor) ve en az bir somut vaka ister.
Reflekslilik artısı: İngilizce-literatür ağırlığı sınırlılık olarak dürüstçe kabul edilmiş — olumlu.
Karar önerisi: Major Revision.
Bölüm C — Kaynakça Doğrulama Raporu (Halüsinasyon / Künye Kontrolü)
Yöntem: Yüksek riskli (2023–2025 ve tek-kaynaktan kurulmuş) künyeler tek tek; yayıncı sayfası, PubMed, DOI kaydı ve bağımsız referans listeleriyle çapraz doğrulandı.
Başlık bulgu: Uydurma/halüsinatif kaynak YOK. Bireysel denetlenen tüm künyeler — yazar, başlık, dergi, cilt, sayı, sayfa, DOI düzeyinde — birebir doğru çıktı.
Bireysel olarak doğrulanan künyeler
| Kaynak | Doğrulanan künye | Durum |
|---|---|---|
| Barnawi & R'boul (2023) | Applied Linguistics 44(5), 865–881; amad047 | ✓ (DOI eklenmeli) |
| Belcher (2024) | JERPP 5(1–2), 93–105 | ✓ |
| Butler vd. (2023) | Quant. Sci. Studies 4(4), 778–799; qss_a_00272 | ✓ |
| Conroy (2023) | Nature 619(7970), 443–444; d41586-023-02218-z | ✓ |
| Else (2023) | Nature 613(7944), 423; d41586-023-00056-7 | ✓ |
| Gao vd. (2023) | npj Digital Medicine 6, 75; s41746-023-00819-6 | ✓ |
| Higgins (2024) | Int. J. Soc. Language 2024(289–290), 27–31 | ✓ |
| Mohamed, Png & Isaac (2020) | Philos. & Technol. 33(4), 659–684; s13347-020-00405-8 | ✓ |
| Nature editöryal (2023) | Nature 613(7945), 612; d41586-023-00191-1 | ✓ |
| Resnik & Hosseini (2025) | AI and Ethics 5(2), 1499–1521; s43681-024-00493-8 | ✓ |
| Riazi (ed.) (2025) | JERPP 6(2), GenAI özel sayısı | ✓ |
| Stokel-Walker (2023) | Nature 613(7945), 620–621; d41586-023-00107-z | ✓ |
| Thorp (2023) | Science 379(6630), 313; science.adg7879 | ✓ |
| van Dis vd. (2023) | Nature 614(7947), 224–226; d41586-023-00288-7 | ✓ |
Yüksek güvenli (kanonik / dolaylı doğrulanmış)
Aşağıdaki yerleşik kaynaklar, doğrulama aramalarında çıkan bağımsız referans listelerinde de teyit edildi veya alanın standart eserleridir; künye hatası beklenmiyor: Bender vd. (2021), Larivière vd. (2015), Amano vd. (2023), Liang vd. (2023), Noble (2018), Birhane (2021), Hosseini vd. (2023), ICMJE (2023), COPE (2023), Zielinski vd./WAME (2023), Hyland (2016), Lund vd. (2023), Dwivedi vd. (2023), Grudniewicz vd. (2019), Floridi & Chiriatti (2020), Bommasani vd. (2021), Weidinger vd. (2021), Strubell vd. (2019), Ramírez-Castañeda (2020), Salager-Meyer (2008), Foucault (1980), Fricker (2007), Connell (2007), Mignolo (2009), de Sousa Santos (2014), Lillis & Curry (2010), Canagarajah (2002), Eubanks (2018), Crawford (2021), Suber (2012), Tennant vd. (2016), Bornmann & Mutz (2015), Flowerdew (2019), Politzer-Ahles vd. (2016), Else & Van Noorden (2021), Stokel-Walker & Van Noorden (2023), UNESCO (2021).
Küçük tamamlama kalemleri (hata değil)
Birkaç künyede DOI eklenmeli (ör. Barnawi & R'boul: amad047).
Springer numaralı stile geçişte dergi adları ISSN-LTWA kısaltmasıyla yazılmalı.
Gönderim öncesi standart pratik olarak son bir DOI taraması önerilir.
Bölüm D — Sentez ve Karar
Konsolide karar önerisi: MAJOR REVISION (ilk turda en olası sonuç). Gerekçe: kapsam uyumu yüksek ve kaynakça temiz olduğu için masa-reddi düşük; ancak (i) özgün katkının keskinleştirilmesi, (ii) 2025 literatür boşluğu, (iii) format dönüşümü ve (iv) anonimleştirme nedeniyle minor değil major.
Öncelikli düzeltme listesi (sıralı)
1. Güncel literatürü entegre et — JERPP 6:2 kümesi (özellikle Ugwuanyi vd. 2025, Wright 2025), Pooley 2024 (KULA), derginin kendi YZ-etiği makaleleri. Katkınızı bunların üzerine konumlandırın.
2. Özgün katkıyı netleştir — altı eksenli çerçevenin neyi yeni yaptığını giriş + sonuçta tek cümlede söyleyin.
3. Format dönüşümü — APA → Springer numaralı [1] stil; abstract'ı 150–250 kelime düz metne uyarlayın.
4. Çift-kör anonimleştirme — ayrı başlık sayfası; metni anonimleştir; öz-atıfları gizle.
5. YZ beyanını Yöntem'e taşı ve kesinleştir.
6. Dengeyi düzelt — eşitleyici tarafın ampirik kanıtlarına biraz daha yer; en az bir somut vaka.
7. Derinlik/uzunluk — ~3.500 kelimelik metni her ekseni 1–2 ampirik örnek ve bir karşı-argümanla genişletmek kabul olasılığını artırır.
En büyük riskler (özet)
#1 risk: 2025'teki çok yakın çalışmalar karşısında “özgün katkı” algısı → literatür entegrasyonu + katkı cümlesiyle giderilir.
#2 risk: Format/anonimleştirme uyumsuzluğu → mekanik, kolay giderilir.
Kaynakça riski: YOK (temiz).
Bu rapor, hedef derginin gerçek yazım kılavuzuna, fiilen yayımladığı analog makalelere ve kaynakların bireysel doğrulamasına dayanır. Nihai karar, atanacak gerçek editör ve hakemlere aittir.